Onderstaand artikel is op 11 november 2017 gepubliceerd in het Brabants Dagblad.

Wees blij met je stress-systeem, koesteren is uiting van respect

In deze tijd van de sociale media wordt er vaak wat de wereld ingeslingerd dat aanleiding geeft tot misverstanden. En er zijn figuren die dat met een grote regelmaat doen. Je vraagt je dan af: waar halen ze de tijd vandaan? Daags voor de Week van de Werkstress maak ik tijd en ga ook maar eens wat slingeren. Ik poneer stellingen zonder enig misverstand.

1. Burn-out is geen psychische ziekte

Je bent echt niet gek. Je hebt dan wel allerlei psychische klachten maar dat wil nog niet zeggen dat je gek bent. Dat je dat soms denkt, is begrijpelijk want je hebt steeds meer het gevoel de controle over jezelf kwijt te zijn. Het denken loopt niet meer als voorheen, je geheugen hapert, je kunt je moeilijk focussen, je kunt geen beslissingen meer nemen, je hebt zomaar huilbuien, enzovoort. Weet dat deze klachten worden veroorzaakt door inwerking van de stresshormonen op de hersenen, dus wees gerust, het is lichamelijk, je bent niet gek.

2. Stress is niet verkeerd

Stress is goed. Sterker nog: je kunt je er zelfs goed bij voelen, vreugde na het klaren van een zware klus (dat noemen we eustress). Ons stress-systeem stelt ons in staat lichamelijke en mentale klussen tot een goed einde te brengen. En dat kan het stress-systeem blijven doen als je na de klus(sen) voldoende rust neemt. Te veel stress of te langdurig stress zonder ruimte en tijd voor herstel, is fout. Dat noemen we toxische stress. Dat is ‘giftig’ voor je lijf en maakt (echt) dingen kapot. Illustratief is het tragische verhaal van de zalm, die onafgebroken duizenden zeemijlen aflegt richting de paringsgrond in Nova Scotia, Canada, en die na de paring sterft aan uitputting en infectie ten gevolge van zijn overbelaste stress-systeem.

3. Geen lichamelijke klachten, geen diagnose burn-out

Je hebt klachten maar geen lichamelijke klachten, wees dan gerust, je hebt geen burn-out. Misschien wel iets anders. Een te lange inwerking van stressoren (toxische stress) verstoort de balans van de biochemie in je lichaam. Hormonen en zenuwcellen raken van het padje. Vanzelfsprekend leidt dat tot het niet goed functioneren van organen (hart, longen, hersenen, maagdarmstelsel, et cetera) en de lichamelijke (en psychische) klachten zijn daar.

4. Burn-out is een markt

Commercieel en wetenschappelijk. Aanbod van patiënten genoeg. Neemt alleen maar toe. Men strijdt om de gunsten van de patiënt, men strijdt om aanzien in de wetenschap. Het is zeer lucratief om de term burn-out in de titel van een boek of in de titel van een proefschrift op te nemen. Commercieel succes verzekerd, burn-out is hot.

5. Running Therapie is fout

Als je uitgeput bent, dan ga je toch niet hardlopen? Kún je dat überhaupt wel? Als je na uitval van werk bij mij op het spreekuur komt en op de vraag ‘Zou jij nu 5 kilometer kunnen hardlopen?’ een bevestigend antwoord geeft, dan ga ik je geruststellen: je hebt geen burn-out! Juist de reden van de uitgeputheid is gelegen in de door overmaat aan stresshormoon verstoorde brandstofvoorziening van de lichaamscellen. Als je in de media maar roeptoetert dat hardlopen goed is bij burn-out en er zelfs een boek over schrijft en ook nog een stichting opricht, dan geloven mensen dat spijtig genoeg kritiekloos. Zelfs GGZ-instellingen nemen Running Therapie op in hun behandelprogramma’s. De alom bekende slogan ‘Bewegen is goed voor je gezondheid’ wordt met Running Therapie helemaal foutief getransformeerd naar burn-out. In de preventie ligt er absoluut wel een rol.

6. Geen psycholoog nodig

Er is geen overtuigend wetenschappelijk bewijs dat Cognitieve gedragstherapie (CGT) of Oplossingsgerichte Therapie (OGT) de burn-out reduceert en je sneller terug naar het werk brengt. In de zogenaamde kritieke fase van burn-out moet men niet aan je hoofd zeuren hoe je het cognitief beter had kunnen doen. In die fase heb je behoefte aan rust en afstand nemen van alle stressoren. Hoe je dat doet, daar kun je misschien wel hulp bij gebruiken want makkelijk is het niet om dingen los te laten. Later kun je nog wel de hulp inroepen van een psycholoog om te leren hoe je in de toekomst de stressoren de baas kunt. Omdat geen mens hetzelfde is, ligt het voor de hand om hulp op maat te zoeken.

7. Bevlogenheid is een valkuil

Welke werkgever wil nou geen werknemers die gedreven en vol energie zich van hun taken kwijten? Mooi toch? De productiviteit (omzet) stijgt en het verzuim daalt. Als mijn werknemers bevlogen zijn dan krijgen zij geen burn-out. Mispoes! Bevlogenheid vreet energie. De gedrevenheid maakt grenzen stellen moeilijker. Zie daar de ingrediënten voor een burn-out: bovenmatig energieverbruik en geen stop kunnen zeggen. Er is een professor in Nederland die bevlogenheid als medicijn verkoopt aan werkgevers. Slim of gewiekst?

8. Elke therapie is hersentherapie

Een gesprek met de dokter, CGT, OGT, massage, acupunctuur, EMDR, EFT, wandelen, mindfulness, yoga, rust, medicijnen, etc., alle kunnen een bijdrage leveren aan de behandeling van burn-out mits de zenuwimpulsen en -schakelingen in de hersenen op een juiste manier beïnvloed worden. Want daar in die hersenen is het bij burn-out ook misgegaan en daar moet het ook aangepakt worden.

9. Slapen beste medicijn

Slapen, een goede nachtrust, werkt het beste om dat brein en lijf van je te laten herstellen. Je stress-systeem kan dan weer werken zoals het moet. Wees blij met je stress-systeem, het koesteren is uiting van respect. Geef het de tijd om met slapen te recupereren.

10. Zelf doen

Welke hulp je ook zoekt of krijgt, jij bent degene die het allemaal zelf moet doen. Jij helpt jezelf bij het oplossen van jouw klachten en je leert jezelf om een herhaling te voorkomen. De belangrijkste leerschool is het hebben van een burn-out.

 

Gijs Schraa is arts en CSR-coach in Tilburg. CSR staat voor: Chronische Stress Reversal. Deze richting van coaching gaat primair uit van burn-out als lichamelijke aandoening.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s